Anna Łukasik Mediator Sądowy Katowice Bez kategorii

Dziedziczenie długów – co warto wiedzieć?

Mechanizmy dziedziczenia

Polskie prawo przyjmuje dwa podstawowe mechanizmy dziedziczenia: na podstawie testamentu lub ustawy. Jeśli zmarły sporządził testament, zgodnie z jego wolą spadkobiercami są te osoby, które zostały przez niego wymienione w dokumencie. Wyjątkiem są niepoprawnie skonstruowane testamenty, np. nienapisane ręcznie lub pozbawione podpisu (taki testament jest nieważny) lub dzielące majątek (przeznaczające konkretne przedmioty dla konkretnych osób – to instytucja zapisu). Z kolei dziedziczenie ustawowe opisuje kolejność obejmowania spadku wówczas, gdy nie został spisany ważny testament. W pierwszej kolejności są to dzieci i małżonek zmarłego.

Dziedziczenie długów

Bez względu na to, czy spadek jest nabywany na mocy testamentu, czy poprzez dziedziczenie ustawowe, spadkobierca powinien określić swoje stanowisko. Może to zrobić poprzez:

  • przyjęcie spadku w całości – wówczas otrzyma po osobie zmarłej zarówno aktywa (np. gotówkę, dom, samochód), jak i pasywa, czyli między innymi wszystkie długi spadkodawcy,
  • odrzucenie spadku w całości,
  • przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza – w tym przypadku spadkobierca odpowiada za długi zmarłego wyłącznie do wysokości odziedziczonego majątku, a nie za istniejące zadłużenie.

Na określenie swojego stanowiska mamy 6 miesięcy od momentu, w którym dowiemy się o otrzymaniu spadku. Jeśli chcemy przyjąć spadek z dobrodziejstwem inwentarza, w całości lub go odrzucić, należy złożyć przed sądem lub notariuszem stosowne oświadczenie. Brak działań w tym terminie będzie oznaczał, że odziedziczymy spadek z dobrodziejstwem inwentarza.

Dziedziczenie przez małoletnich

Osoby małoletnie (czyli takie, które nie ukończyły 18. roku życia oraz nie wstąpiły w związek małżeński) dziedziczą spadek z dobrodziejstwem inwentarza. Oznacza to, że spadkobierca odpowiada za długi, ale do wysokości stanu czynnego (czyli aktywów) spadku. Jeśli nie chcemy, by nasze dziecko mimo to przejęło spadek, musimy, jako jego przedstawiciele ustawowi, odrzucić go w ciągu 6 miesięcy od daty dowiedzenia się o fakcie dziedziczenia. Warto pamiętać, że aby odrzucić spadek w imieniu dziecka, musimy wystąpić o zezwolenie sądu opiekuńczego. Jeżeli natomiast zgodnie z ustawą lub testamentem jesteśmy i członkami rodziny, którzy dziedziczą, i odrzucimy spadek, całość spadku odziedziczą nasze dzieci.

Odrębny przypadek – dziedziczenie długu alimentacyjnego

Co ważne, dziedziczenie długów nie obejmuje obowiązku alimentacyjnego. Dziedziczeniu podlegają prawa i obowiązki majątkowe, opłacanie alimentów jest natomiast obowiązkiem osobistym. Wygasa on razem ze śmiercią danej osoby. Jeśli jednak dłużnik alimetacyjny pozostawi po sobie niespłacone zobowiązania, taką należność musi uregulować spadkobierca. Więcej o tym przypadku napisaliśmy w artykule o dziedziczeniu alimentów i innych długów. 

Świadomość, na czym polega dziedziczenie długów, pomoże nam zaoszczędzić wielu stresów po śmierci krewnego. Warto wiedzieć, na kogo spada odpowiedzialność za długi spadkowe, choć prawo stoi po stronie spadkobierców i nie dopuszcza do otrzymania pasywów bez ich zgody.

Anna Łukasik Mediator Sądowy Katowice Prawo spadkowe

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku 2019/2020 – najważniejsze informacje.

Kiedy składa się do sądu wniosek o stwierdzenie nabycia spadku?

Aby formalnie potwierdzić swoje prawa do spadku, warto złożyć do sądu wniosek o stwierdzenie nabycia spadku.

W prawie cywilnym istnieje domniemanie, iż osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia jest spadkobiercą.
Względem osoby trzeciej, która nie rości sobie praw do spadku z tytułu dziedziczenia, spadkobierca może udowodnić swoje prawa wynikające z dziedziczenia tylko stwierdzeniem nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia.

Kto może złożyć wniosek o stwierdzenie nabycia spadku?

Sąd stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę na wniosek osoby mającej w tym interes.

Jaki jest termin na złożenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku?

Co do zasady stwierdzenie nabycia spadku nie może nastąpić przed upływem sześciu miesięcy od otwarcia spadku, czyli od śmierci spadkodawcy. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku.

Jak napisać wniosek o stwierdzenie nabycia spadku?

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku składa się do sądu właściwego dla miejsca, w którym spadkodawca ostatnio stale zamieszkiwał. Należy prawidłowo oznaczyć sąd oraz strony postępowania: wnioskodawcę oraz uczestników. Uczestnikiem postępowania jest każdy, czyich praw dotyczy wynik postępowania i bierze udział w sprawie.

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku jest pierwszym pismem w sprawie, dlatego powinien zawierać również oznaczenie miejsca zamieszkania stron, przedstawicieli ustawowych i pełnomocników stron, numer PESEL wnioskodawcy. Możemy wskazać również numery PESEL uczestników, jeżeli je znamy,

We wniosku wskażmy czy nabycie spadku ma nastąpić na mocy testamentu, czy też z ustawy.

Wniosek należy własnoręcznie podpisać. Dołączamy do niego odpis aktu zgonu spadkodawcy, odpisy aktów urodzenia. Jeżeli w postępowaniu biorą udział zamężne kobiety, to należy załączyć odpisy aktów małżeństwa. W przypadku dziedziczenia na podstawie testamentu do wniosku dołączamy wypis z oryginału testamentu notarialnego lub oryginał testamentu własnoręcznego.

Opłata od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku

Od 21 sierpnia 2019 r. obowiązuje wyższa stawka opłaty od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku. Wynosi ona 100 zł, dotychczas obowiązywała kwota 50 zł. Dodatkowo zapłacimy 5 zł za wpis do Rejestru Spadkowego.